Klik hier om het artikel 'Maatschappelijke stages' in 'Het Kontakt' van van 11-03-2009 te downloaden

Betreft: Zorgen over vormgeving Maatschappelijke Stages

Geacht college,

Vanaf 2011 moet iedere jongere in het VMBO een maatschappelijke stage vervullen en vanaf 2012 geldt dat ook voor leerlingen van de havo, willen zij uiteindelijk met een diploma de school kunnen verlaten. Dat betekent dat op termijn een kleine 250 jongeren in de gemeente Werkendam jaarlijks gedurende 72 uur activiteiten verrichten in het verenigingsleven, de zorg en het welzijnswerk. Of, circa 750 jongeren gedurende 24 uur per jaar, wanneer de stage over bijvoorbeeld drie schooljaren verspreid wordt.

Voor de periode van 2008 tot 2011 hebben gemeenten rijksgelden gekregen om te zorgen dat de maatschappelijk stage in 2011 ook daadwerkelijke z'n beslag zal krijgen. Dat geldt dus ook voor de gemeente Werkendam. Inmiddels is het echter maart 2009 en heeft de gemeenteraad van Werkendam nog geen enkel signaal gekregen dat er gewerkt wordt aan de vormgeving van de maatschappelijke stage. In de nota onderwijs 2008-2011 wordt de maatschappelijke stage aangehaald (pag 18 en 19) en voor 't Honk, voor BOS en de WMO is de maatschappelijke stage als een mogelijke "oplossing" genoemd. Meer is het totnogtoe niet. Van een visie, een nota, een makelaarsfunctie of wat dat ook is nog geen sprake.

Het onderwijs, het verenigingsleven en het welzijnswerk zijn ondertussen al in meerdere of mindere mate aan de slag met de vormgeving van de maatschappelijke stage. Daarin lopen zij tegen een aantal knelpunten aan die ons zorgen baren, en die vragen om een actie.

De volgende knelpunten/zorgen zijn ons ter ore gekomen:

A. Maatschappelijke organisaties

• Sportverenigingen, zorginstellingen en andere maatschappelijke organisaties worden nu al zeer geregeld benaderd met de vraag of ze plaats hebben voor een maatschappelijke stage. Soms door een school, soms door een "bemiddelaar" soms door leerlingen zelf. Iedere keer opnieuw moet uitgelegd worden hoever de betreffende organisatie wil gaan. Op een gegeven moment is de grens bereikt en wordt op voorhand de deur al dicht gegooid. De kans op een maatschappelijke stage bij die organisatie is dan verkeken.
• Biedt een organisatie toch een maatschappelijke stage dan krijgt deze te maken met verschillende uitgangspunten en regels van de diverse scholen of "bemiddelingsorganisaties" die stagiaires willen plaatsen.
• Menig organisatie kampt met een tekort aan vrijwilligers. Leerlingen die een maatschappelijke stage moeten vervullen lijken daarvoor een mooie oplossing. Niets is echter minder waar. Leerlingen moeten ingewerkt en begeleid worden en na 72 uur zijn ze in principe weer verdwenen. Menig organisatie heeft niet de menskracht om dit gestalte te geven.
• Als een organisatie met vrijwilligers werkt, dan zijn dit vaak mensen die langdurig bij de organisatie betrokken zijn. Werken met kortdurende klussen of projecten - zoals een maatschappelijke stage feitelijk is - zijn vele organisaties niet gewend. Dat betekent een omslag in denken.
• Scholen en gemeenten ontvangen rijksgelden voor het vormgeven van de maatschappelijke stage. Dat geldt niet voor de maatschappelijke organisaties die de stagiaires uiteindelijk onder hun hoede nemen.

B. Middelbare scholen

• Scholen worden verplicht hun leerlingen vanaf 2011 een maatschappelijke stage te bieden. Zij zijn verantwoordelijk voor de bemiddeling daarnaar toe. Dat kunnen ze uitbesteden of zelf regelen. Dit betekent het opbouwen van een groot netwerk wil een school jaarlijks z'n leerlingen een plaats kunnen bieden. Hiermee wachten tot 2011 kan niet, bovendien willen scholen vaak voor die datum ook al "proefdraaien".
• Onze gemeente / de streek kent een beperkt aantal mogelijke stageplaatsen. Scholen hebben grote zorgen of dit aantal toereikend zal zijn voor het aantal scholieren dat de stage moet gaan vervullen. Bovendien gaan scholen in elkaars vijver zitten vissen.
• Alle leerlingen tegelijk op maatschappelijk stage sturen zal veelal niet mogelijk blijken. Simpelweg omdat er op één vast moment niet voldoende stageplaatsen voor zijn. Scholen kunnen dus aanlopen dus aan tegen een organisatorisch probleem.
• Stages die niet met hele klassen plaatsvinden zullen buiten schooltijd gepland moeten worden. Daarmee komen een aantal potentiële stageplaatsen op voorhand te vervallen.
• Scholen die al ervaring hebben met maatschappelijke stages ervaren dat de begeleiding op de stageplekken niet altijd aan de verwachtingen voldoet.
• Een school kan de match tussen een maatschappelijke organisatie zelf tot stand brengen, uitbesteden of leerlingen opdragen dat zelf te regelen. De laatste mogelijkheid lijkt de simpelste, maar vergt extra begeleiding van leerlingen en een stuk coördinatie.
• Iedere middelbare school heeft leerlingen uit verschillende gemeenten. Dat kan betekenen dat een leerling van het Dongemond in Raamsdonksveer bemiddeld moet worden naar een stageplek in Hank en dat een leerling van het Altena College in Sleeuwijk bemiddeld moet worden naar een stageplek in Gorinchem. Is de bemiddeling uitbesteed dan krijgt de school te maken met "bemiddelingsorganisaties" met een eigen werkgebied en eigen regels. Dat kan lastig werken zijn.

C. Gemeenten

• Het is niet aan gemeenten om de begeleiding van leerlingen richting de maatschappelijke stages tot stand te brengen. Die verantwoordelijkheid ligt bij de scholen. De taak van gemeenten is te zorgen dat de maatschappelijke stage een succes wordt. Dat begint bij voldoende beschikbare stageplaatsen. Daarnaast moet de stage bijdragen aan burgerschapszin en meer mensen opleveren die zich op vrijwillige basis inzetten. Maar hoe zorg je er als gemeente voor dat het vanuit de school en de maatschappelijke organisatie niet beperkt blijft tot het "simpelweg volmaken van de 72 uur"? En hoe meet je het succes van een maatschappelijke stage?
• Daarnaast hebben gemeenten een taak toegewezen gekregen in het ondersteunen van de maatschappelijke organisaties die plaats bieden aan de stagiaires van de middelbare scholen. Maar welke ondersteuning kun je als gemeente de maatschappelijke organisaties daadwerkelijk bieden?

De bovenstaande schets van (een deel van?) de problematiek vraagt wat ons betreft om een snelle en doeltreffende actie. Immers voor maatschappelijke organisaties is de stage al daadwerkelijke een ding of moet het dat op korte termijn worden, vele scholen zijn nu al stappen aan het ondernemen en meerdere scholen willen al proefdraaien ruim voor 2011.

Wij roepen het college op tot het zetten van de volgende stappen:

1. Treedt ruim voor de zomer in overleg met alle betrokken organisaties (scholen, maatschappelijke organisaties, vrijwilligerscentrales) om de problematiek helder te krijgen en een lijn uit te zetten voor de nabije toekomst.
2.   Kom voor de zomer of op z'n laatst in september met een visie op maatschappelijke stages, een planning en een schets van de wijze waarop onze gemeente maatschappelijke organisaties kan/gaat ondersteunen bij het vormgeven van de stage voor middelbare scholieren.
3.   Zet breed in gang dat het werven van plaatsen voor maatschappelijke stage gecoördineerd gaat gebeuren.

En mondelinge reactie vanuit het college, op dit schrijven, tijdens de vergadering van de commissie Inwoners van 17 maart 2009 wordt op prijs gesteld. Indien dat niet haalbaar is, kunt u dit schrijven beschouwen als vragen in gevolge artikel 35 van het reglement van orde.

Met vriendelijke groet,

Corine Verweij (PvdA)
Hennie Schermers (CU)